Chryzantemy, znane również jako złocienie (Chrysanthemum), to jedne z najbardziej rozpoznawalnych i cenionych kwiatów na świecie. Ich delikatne płatki i niezwykła różnorodność barw sprawiają, że od stuleci zdobią ogrody, świątynie i królewskie ogrody w Azji, a dziś – również nasze tarasy i cmentarze w dniu Wszystkich Świętych. Choć w Polsce często kojarzymy je z melancholijną jesienią, w wielu krajach są symbolem radości, długowieczności i szacunku.
Pochodzenie i różnorodność chryzantem
Rodzaj Chrysanthemum obejmuje blisko 40 gatunków roślin należących do rodziny astrowatych. Ich ojczyzną są przede wszystkim wschodnie i środkowe rejony Azji – szczególnie Chiny, Japonia i Korea. Do Europy chryzantemy dotarły dopiero w XVIII wieku, ale szybko podbiły serca ogrodników. W Polsce naturalnie występuje tylko jeden gatunek – chryzantema Zawadzkiego, spotykana głównie w południowych rejonach kraju.
Dzisiejsze odmiany, znane jako złocień chiński (Chrysanthemum × morifolium), to efekt wielowiekowej pracy hodowców. Mamy więc do wyboru tysiące barw i kształtów: od prostych, pojedynczych kwiatów po kuliste, igiełkowe czy pomponowe formy, które potrafią osiągnąć średnicę nawet 25 cm!
Chryzantemy w kulturze Wschodu
Chryzantemy mają wyjątkowe znaczenie w kulturze Dalekiego Wschodu. W Chinach uprawiane są od ponad tysiąca lat – już w IV wieku naszej ery poeta Tao Yuanming wspominał o ich pięknie w swoich wierszach. Wierzono, że kwiaty te przynoszą zdrowie i długowieczność, a napary z ich płatków stosowano jako naturalne lekarstwo.
W Japonii chryzantema stała się symbolem cesarskiej potęgi. Złocisty kwiat o szesnastu płatkach zdobi godło Japonii, a cesarz zasiada na tak zwanym Chryzantemowym Tronie. Co roku, 9 września, Japończycy obchodzą Święto Chryzantem (Kiku no sekku), podczas którego odbywają się wystawy, konkursy i ceremonie poświęcone tym niezwykłym roślinom.
Podczas jesiennych podróży do Japonii warto odwiedzić ogród Sorakuen w Kobe, gdzie od końca października do listopada odbywa się słynna Wystawa Chryzantem. To prawdziwa uczta dla oczu – tysiące odmian w niezwykłych aranżacjach, od miniaturowych bonsai po ogromne, wielopiętrowe kompozycje.
Chryzantemy w Europie – od symbolu miłości po znak pamięci
Do Europy chryzantemy trafiły w XVIII wieku, a prawdziwą popularność zdobyły w epoce wiktoriańskiej. W Wielkiej Brytanii i Francji zdobiły oranżerie, salony i ogrody, stając się symbolem elegancji i dobrego smaku. Ich różnorodne kolory przypisywano konkretnym znaczeniom:
- biała chryzantema – szczerość i prawda,
- czerwona – miłość,
- złota – radość i pomyślność.
Polskie chryzantemy z Bydgoszczy – kwiaty z duszą i charakterem
Choć większość chryzantem trafiających na polski rynek pochodzi z zagranicy, w Bydgoszczy od blisko 40 lat powstają nasze rodzime odmiany. Zespół naukowców z Politechniki Bydgoskiej, kierowany przez dr Natalię Miler i dr Anitę Woźny, stworzył już kilkadziesiąt nowych chryzantem, łącząc tradycyjne metody hodowli z nowoczesną biotechnologią.
Wśród nich znajdują się m.in. pastelowe, mrozoodporne odmiany z serii Gardy – Morning Gardy, Fresh Gardy, Cherry Gardy, Limette Gardy, Salmon Gardy i Sunset Gardy. Potrafią one zimować w gruncie i zachwycają delikatnymi barwami oraz żółto-zielonym „oczkiem” kwiatów. Bydgoscy hodowcy nadają swoim roślinom nazwy inspirowane lokalną kulturą – takie jak Bydgoszczanka, Polka czy Filharmonia – tworząc tym samym unikalną, polską markę chryzantem, która ma szansę na stałe zagościć w naszych ogrodach i domach.
Zakochaj się w chryzantemach i odkryj ich nowe oblicze!
Chryzantemy to znacznie więcej niż kwiaty jesieni. To rośliny o tysiącletniej historii, bogatej symbolice i niezwykłej urodzie, które łączą Wschód i Zachód. Sadząc je w ogrodzie, na tarasie czy w doniczce, wprowadzamy do swojego otoczenia odrobinę elegancji, spokoju i światła – nawet w najbardziej szare dni.
Jeśli kochasz ogrody i kwiatowe podróże, śledź nasz blog – już wkrótce zabierzemy Cię w kolejną wyprawę po ogrodach świata, gdzie chryzantemy królują w jesiennym blasku.
